درمان اسکار

اسکار پوست چیست؟

اثری دائمی یا نیمه‌دائمی است که پس از آسیب به لایه‌های عمقی‌تر پوست باقی می‌ماند. هرگاه بریدگی، جراحی، جای بخیه، آکنه شدید یا جای سوختگی باعث تخریب ساختار طبیعی پوست شود، بدن برای ترمیم آن بافت جدیدی می‌سازد. این بافت جدید اسکار پوست (Scar) یا جای زخم گفته می‌شود. این بافت جدید از نظر ساختمان و نظم الیاف کلاژن کاملاً شبیه پوست اولیه نیست؛ به همین دلیل ممکن است به صورت فرورفته، برجسته یا با رنگ متفاوت دیده شود.

چرا بعضی اسکارها برجسته و بعضی فرورفته‌اند؟

بدن در سه مرحله التهاب، تکثیر سلولی و بازسازی، ناحیه آسیب‌دیده را ترمیم می‌کند. اگر در مرحله ترمیم، بدن کلاژن بیشتری از حد لازم تولید کند، بافت اضافه روی سطح پوست جمع می‌شود و اسکار برجسته (هیپرتروفیک یا کلوئید) شکل می‌گیرد. در مقابل، اگر آسیب عمقی‌تر باشد و بازسازی نتواند حجم از‌دست‌رفته بافت را جبران کند، ناحیه دچار فرورفتگی می‌شود؛ اتفاقی که معمولاً در جای جوش‌های شدید دیده می‌شود.

به همین دلیل، پیش از انتخاب درمان، باید بدانیم با چه نوع اسکاری روبه‌رو هستیم؛ موضوعی که در بخش بعدی به‌صورت دقیق‌تر به آن می‌پردازیم.

انواع اسکار پوست

شناخت نوع اسکار اولین و مهم‌ترین قدم برای انتخاب درمان مناسب است، زیرا هر نوع اسکار درمان متفاوتی دارد. به‌طور کلی، اسکارها بر اساس شکل ظاهری، میزان تولید کلاژن و گستردگی به چند گروه اصلی تقسیم می‌شوند.

۱. اسکارهای فرورفته (آتروفیک)

این نوع اسکار زمانی ایجاد می‌شود که در فرآیند ترمیم، تولید کلاژن برای جبران آسیب کافی نباشد و بخشی از بافت پوست از دست برود. اسکارهای آتروفیک بیشتر در جای جوش‌ و عمیق دیده می‌شوند و معمولاً در صورت شایع‌تر هستند.

سه الگوی اصلی در این گروه وجود دارد:

• آیس‌پیک (Ice pick): شبیه سوراخ‌های ریز و عمیق روی پوست، انگار با نوک سوزن چند نقطه باریک و فرو رفته ایجاد شده باشد. این نوع معمولاً کوچک اما عمیق است و وقتی از کنار به آن نگاه کنید، حالت یک چاله دارد. این مدل بیشتر بعد از جوش‌های چرکی و عمیق دیده می‌شود؛ مثلاً وقتی یک جوش بزرگ روی گونه یا پیشانی مدت‌ها ملتهب بوده و بعد از خوب شدن، یک سوراخ کوچک اما عمیق به جا گذاشته است.
• باکس‌کار (Boxcar): چاله‌هایی نسبتاً پهن‌تر با لبه‌های مشخص؛ مثل اینکه یک قسمت کوچک از پوست «کنده» شده و دیواره‌های آن تقریباً صاف و قابل تشخیص است. عمق آن می‌تواند کم یا متوسط باشد. این نوع اسکار را معمولاً به شکل فرورفتگی‌های گرد یا بیضی روی گونه‌ها می‌بینیم که از آیس‌پیک پهن‌تر هستند.
• رولینگ (Rolling): سطح پوست حالت موج‌دار و ناصاف پیدا می‌کند؛ شبیه پوست پرتقال یا زمینی که کمی پستی و بلندی دارد. مرز مشخصی ندارد و بیشتر به صورت ناهمواری ملایم و گسترده دیده می‌شود. این حالت معمولاً وقتی ایجاد می‌شود که زیر پوست چسبندگی‌هایی شکل گرفته باشد و پوست را به سمت پایین بکشد؛ در نور از کنار، صورت حالت سایه‌دار و ناهموار پیدا می‌کند.

۲. اسکارهای برجسته (هیپرتروفیک)

در این نوع، پوست در محل زخم کمی «بیش‌ازحد» ترمیم می‌شود و بافت اضافه روی همان خط زخم جمع می‌شود. به همین دلیل، یک برجستگی سفت و گاهی قرمز دقیقاً روی محل آسیب‌دیدگی دیده می‌شود، اما از محدوده زخم اولیه بیرون نمی‌زند.

مثلاً ممکن است بعد از عمل جراحی یا یک بریدگی عمیق، روی خط بخیه یک نوار برجسته و سفت ایجاد شود که کمی خارش داشته باشد. برخلاف کلوئید، رشد این نوع اسکار معمولاً بعد از مدتی متوقف می‌شود و به‌تدریج نرم‌تر و کم‌رنگ‌تر می‌شود.

۳. کلوئید

کلوئید نوعی اسکار برجسته و فعال است که فقط روی خط زخم باقی نمی‌ماند، بلکه از مرز آن فراتر می‌رود و به‌مرور بزرگ‌تر می‌شود (منبع ۳). در واقع بدن بیش‌ازحد کلاژن تولید می‌کند و روند ترمیم متوقف نمی‌شود. این اسکار بیشتر روی سینه، شانه، پشت و خط فک دیده می‌شود و زمینه ژنتیکی در ایجاد آن نقش مهمی دارد.

مثلاً ممکن است بعد از سوراخ کردن گوش یا یک خراش کوچک، توده‌ای سفت و برجسته ایجاد شود که از اندازه زخم اولیه بزرگ‌تر است. کلوئیدها می‌توانند با خارش، سوزش یا حتی درد همراه باشند و به دلیل ماهیت فعالشان، نسبت به برخی درمان‌ها احتمال عود بیشتری دارند.

۴. اسکارهای انقباضی (سوختگی)

این نوع اسکار معمولاً پس از سوختگی‌های عمیق ایجاد می‌شود؛ زمانی که لایه‌های عمقی پوست آسیب دیده‌اند و در حین ترمیم، بافت سفت و جمع‌شونده‌ای شکل می‌گیرد. در اسکار انقباضی، پوست اطراف زخم به سمت داخل کشیده می‌شود و ممکن است حرکت ناحیه درگیر، به‌ویژه در اطراف مفاصل، محدود شود.

برای مثال، اگر سوختگی روی دست یا گردن رخ دهد، سفت شدن پوست می‌تواند باز و بسته کردن کامل مفصل یا چرخاندن گردن را دشوار کند. به همین دلیل، این نوع اسکار علاوه بر ظاهر، می‌تواند عملکرد طبیعی اندام را نیز تحت تاثیر قرار دهد و در برخی موارد به درمان‌های تخصصی‌تر نیاز داشته باشد.

آیا چیزی که می‌بینید اسکار است یا لک و قرمزی بعد از التهاب؟

بسیاری از افراد تغییر رنگ بعد از جوش یا زخم را با اسکار اشتباه می‌گیرند. اما این دو یکسان نیستند.

اگر فقط «رنگ» عوض شده است (لک پس از التهاب):

• پوست ممکن است قرمز، صورتی یا قهوه‌ای شود.
• سطح پوست صاف است.
• با لمس کردن، فرو رفتگی یا برجستگی حس نمی‌شود.
• معمولاً با گذشت زمان یا درمان‌های ساده‌تر بهتر می‌شود.

اگر «بافت» هم تغییر کرده است (اسکار واقعی):

• هنگام لمس، ناحیه فرو رفته، برجسته یا ناهموار است.
• ممکن است سفت‌تر از پوست اطراف باشد.
• نشان می‌دهد لایه‌های عمقی‌تر پوست درگیر شده‌اند.

جمع‌بندی سریع: اگر فقط تغییر رنگ می‌بینید، احتمالاً لک موقت است. اما اگر شکل پوست تغییر کرده، با اسکار روبه‌رو هستید و مسیر درمان آن متفاوت خواهد بود.

علت ایجاد اسکار پوستی

ایجاد اسکار بخشی از روند طبیعی ترمیم زخم است. زمانی که لایه‌های عمقی پوست (درم) درگیر می‌شوند، بدن برای بستن زخم شروع به تولید کلاژن می‌کند. اگر این کلاژن‌سازی بیش‌ازحد، نامنظم یا ناکافی باشد، بافت جدید با پوست سالم تفاوت پیدا می‌کند و اسکار شکل می‌گیرد.

به طور کلی، اسکار زمانی ایجاد می‌شود که:

• زخم عمیق باشد یا دیر ترمیم شود.
• التهاب شدید یا طولانی‌مدت وجود داشته باشد (مثلاً در جوش‌های التهابی شدید).
• عفونت یا باز شدن مکرر زخم اتفاق بیفتد.

چه عواملی خطر ایجاد یا تشدید اسکار را بیشتر می‌کنند؟

• زمینه ژنتیکی: افرادی که سابقه کلوئید در خود یا خانواده دارند، مستعد اسکارهای برجسته‌تر هستند.
• کشش روی زخم: محل‌هایی مثل سینه، شانه یا مفاصل که تحت کشش مداوم‌اند، بیشتر دچار اسکار واضح می‌شوند.
• دستکاری زخم یا جوش: فشار دادن، کندن دلمه یا خاراندن، التهاب را تشدید می‌کند.
• عفونت زخم: ترمیم را مختل کرده و احتمال باقی ماندن اثر را افزایش می‌دهد.
• قرار گرفتن در معرض آفتاب: می‌تواند باعث تیره‌تر شدن و ماندگاری بیشتر اسکار شود.
• بیماری‌های زمینه‌ای یا سیگار: مانند دیابت که روند ترمیم را کند می‌کنند.

هرچه التهاب شدیدتر و روند ترمیم طولانی‌تر باشد، احتمال اینکه بافت نهایی با پوست طبیعی تفاوت بیشتری داشته باشد و اسکار واضح‌تری باقی بماند، بیشتر خواهد بود.

بهترین زمان اقدام برای درمان اسکار

اسکارها بلافاصله بعد از بسته شدن زخم شکل نهایی خود را پیدا نمی‌کنند. پوست برای پایدار شدن به زمان نیاز دارد (حدود چند ماه). در این مدت معمولاً قرمزی کمتر می‌شود، سفتی کاهش پیدا می‌کند و بافت نرم‌تر می‌شود. به این مرحله «بلوغ اسکار» گفته می‌شود.

اگر اسکار تازه است (مثلاً بعد از جراحی یا بخیه):

• در ۳ تا ۶ ماه اول، روش‌های ساده‌تر مثل ژل یا ورق سیلیکون، ماساژ کنترل‌شده و ضدآفتاب اغلب کافی‌اند.
• معمولاً نیازی به شروع فوری لیزر یا درمان تهاجمی نیست.

اگر اسکار جای جوش فرورفته است:

• ابتدا باید التهاب فعال کاملاً فروکش کند.
• سپس درمان‌های تخصصی مثل میکرونیدلینگ یا لیزر آغاز می‌شوند.
• شروع خیلی زودهنگام می‌تواند نتیجه را کمتر کند یا ریسک عارضه را بالا ببرد.

هدف درمان، حذف کامل اسکار نیست؛ بلکه کم‌جلب‌توجه‌تر شدن و هم‌سطح‌تر شدن آن با پوست اطراف است. زمان مناسب شروع درمان، به اندازه انتخاب روش اهمیت دارد.

روش‌های درمان خانگی اسکار پوست

مراقبت درست در خانه می‌تواند ظاهر اسکارهای تازه یا خفیف را به‌طور قابل توجهی بهتر کند؛ به‌ویژه در ماه‌های اول بعد از ایجاد زخم.

اقداماتی که بیشترین اثر را دارند:

• ژل یا ورق سیلیکون: کمک می‌کند اسکارهای برجسته نرم‌تر و صاف‌تر شوند و احتمال ضخیم شدن بیش‌ازحد کاهش یابد. (منبع ۲) (منبع ۳) این درمان معمولاً باید روزانه و به‌مدت چند هفته تا چند ماه استفاده شود.
• استفاده منظم از ضدآفتاب (حداقل SPF 30): نور آفتاب می‌تواند اسکار را تیره‌تر و ماندگارتر کند، به‌ویژه در پوست‌های سبزه و تیره. (منبع ۱)
• پرهیز از دستکاری: فشار دادن، خاراندن یا کندن دلمه زخم می‌تواند التهاب را طولانی‌تر کند و اسکار را واضح‌تر کند.
• ماساژ ملایم اسکار (در موارد مناسب): در برخی اسکارهای جراحی، ماساژ کنترل‌شده می‌تواند به نرم‌تر شدن بافت کمک کند؛ البته باید با توصیه پزشک انجام شود.

بهترین کرم اسکار پوست چیست؟

برای اسکارهای تازه (مثل بخیه یا جراحی)، ژل‌های سیلیکونی مانند استراتادرم و رژواسیل و نمونه‌های ایرانی حاوی سیلیکون مثل لافاسیل لافارر انتخاب‌های مناسبی هستند و در صورت استفاده منظم می‌توانند از برجسته شدن اسکار جلوگیری کنند. برای اسکارهای قدیمی یا برجسته، محصولاتی مانند رژودرم یا اسکار استاتیک به نرم‌تر شدن و کاهش قرمزی کمک می‌کنند، اما در کلوئید یا اسکارهای فرورفته عمیق معمولاً کرم به‌تنهایی کافی نیست و باید درمان تخصصی‌تر در نظر گرفته شود.

روش‌های درمان تخصصی و از بین بردن اسکار پوست

درمان اسکار معمولاً به‌صورت مرحله‌ای انجام می‌شود؛ یعنی از روش‌های کم‌تهاجمی‌تر شروع می‌کنیم و در صورت نیاز به سراغ درمان‌های تخصصی‌تر می‌رویم. انتخاب روش به عمق اسکار، محل آن، نوع پوست و میزان بهبودی مورد انتظار بستگی دارد.

۱. درمان‌های موضعی

ژل و ورق سیلیکون برای پیشگیری از ضخیم شدن اسکار یا کرم‌های ترمیم‌کننده برای کاهش قرمزی و نرم‌تر شدن بافت بیشتر برای اسکارهای تازه مؤثرند.

۲. تزریق داروی کورتون داخل اسکار

تزریق مستقیم کورتیکواستروئید (کورتون) به داخل اسکار بیشتر برای اسکارهای برجسته (هیپرتروفیک) و کلوئید استفاده می‌شود. (منبع ۲) رایج‌ترین داروی تزریقی، کورتون‌ (مانند تریامسینولون) است که مستقیماً داخل خودِ اسکار تزریق می‌شود تا فعالیت سلول‌های سازنده کلاژن را مهار کند، التهاب را کاهش دهد و به‌تدریج باعث نرم‌تر شدن و کاهش ضخامت برجستگی شود. در برخی موارد مقاوم، داروهای دیگری نیز به‌صورت ترکیبی استفاده می‌شوند.

این درمان معمولاً هر ۳ تا ۴ هفته یک‌بار هفته یک‌بار تکرار می‌شود و بسته به اندازه و شدت اسکار، ممکن است به چند جلسه نیاز داشته باشد. میزان پاسخ‌دهی در اسکارهای برجسته تازه بهتر است، اما در کلوئیدهای قدیمی هم می‌تواند اندازه و سفتی ضایعه را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد؛ هرچند احتمال عود در کلوئیدها وجود دارد و گاهی نیاز به درمان ترکیبی خواهد بود.

۳. سابسیژن

سابسیژن بیشتر برای اسکارهای فرورفته استفاده می‌شود؛ یعنی زمانی که پوست به لایه‌های عمقی‌تر چسبیده و به سمت پایین کشیده شده است. (منبع ۴) در این روش، پزشک با یک سوزن یا کانولای مخصوص وارد زیر اسکار می‌شود و بافت‌هایی که دچار چسبندگی شده‌اند را آزاد می‌کند. با این کار، سطح پوست بلافاصله کمی بالاتر می‌آید و سپس با تشکیل کلاژن جدید در فضای ایجاد شده، به‌مرور با پوست اطراف هم‌سطح‌تر می‌شود.

سابسیژن معمولاً در چند جلسه انجام می‌شود و اغلب با روش‌هایی مانند تزریق فیلر یا میکرونیدلینگ ترکیب می‌گردد تا هم چسبندگی آزاد شود و هم بازسازی پوست تقویت شود.

۴. میکرونیدلینگ و آر‌اف میکرونیدلینگ

میکرونیدلینگ با استفاده از سوزن‌های بسیار ظریف، سوراخ‌های میکروسکوپی و کنترل‌شده‌ای در پوست ایجاد می‌کند. این آسیب‌های ریز، بدن را وادار به ترمیم و ساخت کلاژن جدید می‌کنند؛ در نتیجه به‌مرور بافت اسکار نرم‌تر و هم‌سطح‌تر می‌شود. این روش بیشتر برای اسکارهای فرورفته سطحی تا متوسط کاربرد دارد و معمولاً به چند جلسه درمان با فاصله چند هفته نیاز دارد.

در نوع پیشرفته‌تر، یعنی آر‌اف میکرونیدلینگ، علاوه بر سوزن، انرژی رادیوفرکانسی نیز به لایه‌های عمقی‌تر پوست منتقل می‌شود. این ترکیب باعث تحریک قوی‌تر کلاژن‌سازی در عمق بیشتر می‌شود و می‌تواند در اسکارهای متوسط نتایج قابل توجه‌تری نسبت به میکرونیدلینگ ساده ایجاد کند، در حالی که دوره نقاهت آن معمولاً کوتاه و راحت است.

۵. لیزر اربیوم (Er:YAG) برای درمان اسکار

لیزر اربیوم یکی از مؤثرترین روش‌های لایه‌برداری عمیق برای بهبود اسکار، به‌ویژه جای جوش و اسکارهای فرورفته است. این لیزر با برداشتن یکنواخت لایه‌های سطحی تا میانی پوست، پوست را وادار می‌کند بافت اسکار را بازسازی کرده و کلاژن تازه و منظم‌تری تولید کند.

برخلاف روش‌های ملایم‌تر مانند لیزر CO2 فرکشنال که فقط تحریک سطحی ایجاد می‌کنند، اربیوم می‌تواند تغییر واضح‌تری در بافت پوست ایجاد کند؛ به همین دلیل معمولاً نتایج آن چشمگیرتر و ماندگارتر است. این ویژگی آن را به گزینه‌ای مناسب برای اسکارهای سطحی تا نسبتاً عمیق، جای جوش صورت و اسکارهایی که به درمان‌های سبک‌تر پاسخ نداده‌اند تبدیل می‌کند.

البته باید توجه داشت که اربیوم یک روش تهاجمی محسوب می‌شود. نقاهت پس از درمان حدود یک ماه ادامه دارد و رعایت دقیق مراقبت‌های بعد از لیزر برای پیشگیری از عوارضی مانند تیره‌شدن پوست ضروری است.

۶. جراحی اصلاح اسکار

جراحی اصلاح اسکار معمولاً زمانی مطرح می‌شود که اسکار بسیار عمیق، پهن، کشیده یا از نظر عملکردی مشکل‌ساز باشد (مثلاً حرکت مفصل را محدود کند یا باعث کشش دائمی پوست شود). در این روش، بافت اسکار قدیمی برداشته می‌شود و زخم جدید با تکنیک‌های دقیق‌تر جراحی و بخیه‌های ظریف‌تر ترمیم می‌گردد تا خط نهایی ظریف‌تر و کم‌جلب‌توجه‌تر باشد.

باید توجه داشت که جراحی اسکار را «حذف» نمی‌کند، بلکه آن را به شکلی ظریف‌تر و قابل‌کنترل‌تر تبدیل می‌کند و گاهی برای رسیدن به نتیجه بهتر، پس از جراحی از روش‌های مکمل مانند لیزر یا تزریق نیز استفاده می‌شود.

درمان اسکار با لیزر برای چه کسانی مناسب است؟

لیزر یکی از مؤثرترین روش‌های اصلاح بافت اسکار است، به‌ویژه زمانی که ناهمواری، فرورفتگی یا اختلاف سطح پوست وجود دارد. لیزرهای عروقی بیشتر برای کاهش قرمزی اسکارهای برجسته استفاده می‌شوند، اما در اسکارهای فرورفته و ناهموار، لیزرهای لایه‌بردار نقش پررنگ‌تری دارند.

در میان لیزرهای لایه‌بردار، سیستم‌هایی که امکان کنترل دقیق عمق برداشت پوست را فراهم می‌کنند معمولاً نتایج یکنواخت‌تر و قابل پیش‌بینی‌تری ایجاد می‌کنند. برای مثال، لیزر اربیوم (Er:YAG) با برداشت دقیق لایه‌های آسیب‌دیده و تحریک بازسازی کلاژن، می‌تواند در اسکارهای سطحی تا متوسط بهبود قابل توجهی ایجاد کند، در حالی که آسیب حرارتی کمتری به بافت اطراف وارد می‌کند.

هزینه درمان اسکار صورت به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه درمان به عواملی مانند نوع اسکار (فرورفته، برجسته یا جراحی)، وسعت ناحیه درگیر، تعداد جلسات مورد نیاز، نوع دستگاه یا تکنیک انتخابی و تجربه پزشک بستگی دارد. به‌عنوان مثال، اسکارهای محدود و سطحی معمولاً هزینه کمتری نسبت به اسکارهای گسترده یا نیازمند درمان ترکیبی دارند. درمان‌های ترکیبی ممکن است هزینه بیشتری داشته باشند، اما در بسیاری موارد نتیجه یکنواخت‌تر و ماندگار‌تری ایجاد می‌کنند. برای برآورد دقیق و واقع‌بینانه، معاینه حضوری و ارزیابی شدت اسکار ضروری است.

پیشگیری از تشکیل اسکار پوستی

در بسیاری از موارد، اگر از همان روزهای اول زخم به‌درستی مراقبت شود، می‌توان شدت اسکار نهایی را به‌طور قابل توجهی کاهش داد. این اقدامات ساده‌اند اما باید منظم و آگاهانه انجام شوند؛ به‌ویژه در افرادی که سابقه اسکار برجسته یا کلوئید دارند.

اقدامات کلیدی برای کاهش خطر اسکار:

• شست‌وشوی صحیح و کنترل عفونت (از روز اول): زخم را روزانه با سرم یا آب تمیز بشویید و طبق تجویز پزشک از پماد آنتی‌بیوتیک استفاده کنید. ترشح بدبو، درد رو به افزایش یا قرمزی منتشر نشانه هشدار است و باید سریع بررسی شود.
• مرطوب نگه داشتن زخم در فاز ترمیم: برخلاف تصور قدیمی، خشک نگه داشتن بیش‌ازحد زخم مفید نیست. پانسمان مناسب و محیط کمی مرطوب، ترمیم منظم‌تر و اسکار ظریف‌تری ایجاد می‌کند. (منبع ۱)
• دستکاری نکردن دلمه و بخیه: کندن دلمه یا کشیدن بخیه قبل از زمان مناسب، التهاب را افزایش می‌دهد و می‌تواند اسکار را پهن‌تر یا تیره‌تر کند.
• کاهش کشش روی محل زخم (۴ تا ۸ هفته اول): در نواحی پرتحرک مثل شانه، سینه یا مفاصل، از حرکات کششی شدید پرهیز کنید. در صورت توصیه پزشک، استفاده از چسب‌های مخصوص یا نوار سیلیکونی برای کاهش کشش مفید است.
• شروع به‌موقع ژل یا ورق سیلیکون (پس از بسته شدن کامل زخم): معمولاً بعد از بسته شدن زخم قابل استفاده است و اغلب برای چند هفته تا چند ماه (در بسیاری منابع با استفاده طولانی‌تر روزانه) به‌کار می‌رود تا خطر برجسته شدن کاهش یابد.
• محافظت در برابر آفتاب (حداقل ۳ تا ۶ ماه): ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر را هر ۲ تا ۳ ساعت تمدید کنید. نور خورشید می‌تواند باعث تیره و برجسته شدن اسکار شود.
• کنترل التهاب در جوش‌های فعال: در آکنه‌های التهابی، درمان به‌موقع جوش از ایجاد اسکار فرورفته پیشگیری می‌کند. دستکاری و فشار دادن جوش یکی از شایع‌ترین دلایل باقی ماندن جای آن است.

به‌طور خلاصه، هرچه التهاب کمتر، عفونت کنترل‌شده‌تر و کشش روی زخم محدودتر باشد، احتمال ایجاد اسکار واضح نیز کمتر خواهد بود.

“* شروع به‌موقع ژل یا ورق سیلیکون (پس از بسته شدن کامل زخم): معمولاً بعد از برداشتن بخیه‌ها/اپی‌تلیالیزه شدن کامل قابل استفاده است و ”

چه کسانی بیشتر دچار اسکار می‌شوند؟

برخی افراد به‌طور طبیعی یا بر اساس شرایط پوستی و سبک زندگی، بیشتر از دیگران مستعد ایجاد اسکار هستند. پوست همه افراد هنگام ترمیم رفتار یکسانی ندارد؛ بعضی‌ها کلاژن بیش‌ازحد تولید می‌کنند و اسکار برجسته می‌سازند، برخی دیگر کلاژن کافی تولید نمی‌کنند و اسکار فرورفته ایجاد می‌شود. همچنین شدت التهاب، مراقبت نادرست از زخم و حتی محل ایجاد زخم نقش زیادی در شدت اسکار نهایی دارند.

نقش ژنتیک، شدت التهاب و نوع پوست

• ژنتیک: برخی افراد به‌صورت ارثی تمایل بیشتری برای ساخت کلاژن زیاد دارند. به همین دلیل احتمال ایجاد کلوئید و اسکارهای برجسته در اعضای خانواده آن‌ها نیز بیشتر دیده می‌شود.
• شدت التهاب: التهاب قوی‌تر (مثلاً در جوش‌های چرکی یا زخم‌های عفونی) بافت پوست را بیشتر تخریب می‌کند و احتمال اسکار عمیق یا برجسته را افزایش می‌دهد.
• نوع پوست: پوست‌های تیره‌تر (فیتزپاتریک ۴ تا ۶) بیشتر مستعد اسکار کلوئیدی هستند. در مقابل، پوست‌های نازک یا روشن ممکن است پس از التهاب شدید، اسکارهای فرورفته ایجاد کنند.

جمع‌بندی

اسکار پوست بخشی از روند طبیعی ترمیم بدن است، اما شکل نهایی آن به عمق آسیب، شدت التهاب و نحوه مراقبت از زخم بستگی دارد. پس از تشخیص نوع اسکار (فرورفته، برجسته، کلوئید یا جراحی)، انتخاب درمان باید بر اساس شدت ضایعه، محل آن، تیپ پوستی و انتظارات واقع‌بینانه فرد انجام شود. در بسیاری از موارد، ترکیب چند روش درمانی می‌تواند نتیجه‌ای طبیعی‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر ایجاد کند. (منبع ۴)

نکته کلیدی این است که هدف درمان اسکار، «حذف کامل» نیست، بلکه محو کردن اسکار، هم‌سطح‌تر شدن و بهبود کیفیت بافت پوست است. شروع به‌موقع مراقبت‌ها، پیشگیری درست در مراحل اولیه زخم و انتخاب آگاهانه روش درمان، سه عامل اصلی در رسیدن به بهترین نتیجه ممکن هستند. اگر اسکارهای آکنه، بخیه، سوختگی یا آبله‌مرغان باعث آزار شما شده‌اند، بهترین قدم این است که نوع اسکار خود را با مشورت متخصصین پوست (درماتولوژی) کلینیک سعادت آباد تشخیص دهید. اسکار هر فرد منحصر‌به‌فرد است و درمان تخصصی آن می‌تواند نتیجه‌ای کاملاً متفاوت ایجاد کند.