زگیل تناسلی چه شکلی است؟

تصاویر و مشخصات ظاهری انواع زگیل تناسلی

زگیل تناسلی اغلب به دلیل ابتلا به انواع کم‌خطر ویروس HPV (بیشتر تیپ‌های ۶ و ۱۱) ایجاد می‌شوند و از نظر اندازه، شکل، رنگ و حس لمس، ظاهر یکسانی ندارند. همین تنوع ظاهری باعث می‌شود خیلی‌ها بعد از دیدن یک برجستگی یا تغییر پوستی، دچار نگرانی شوند. (منبع) در ادامه، شش شکل ظاهری رایج زگیل تناسلی را توضیح می‌دهیم.

۱. برجستگی‌های خیلی کوچک و صاف

در برخی افراد، زگیل تناسلی به صورت برجستگی‌های بسیار ریز و صاف دیده می‌شود؛ طوری که در نگاه اول ممکن است کاملاً طبیعی به نظر برسند. این برجستگی‌ها اغلب هم‌رنگ پوست یا کمی صورتی هستند و ارتفاع زیادی از سطح پوست ندارند. گاهی فقط با دقت زیاد یا هنگام لمس کردن متوجه آن‌ها می‌شوید.

۲. برجستگی‌های دانه‌دانه یا زبر

در این حالت، سطح زگیل‌ها صاف نیست و وقتی لمسشان می‌کنید، حالت دانه‌دانه یا زبری خفیفی دارند. این ظاهر اغلب به دلیل ضخیم‌تر شدن لایه سطحی پوست ایجاد می‌شود. چنین زگیل‌هایی ممکن است بعد از اصلاح مو، تعریق یا اصطکاک بیشتر به چشم بیایند، اما اغلب دردناک نیستند.

۳. زگیل‌های خوشه‌ای شبیه گل‌کلم

یکی از شناخته‌شده‌ترین شکل‌های زگیل تناسلی، ضایعاتی هستند که به‌صورت چند برجستگی کنار هم رشد می‌کنند و ظاهری شبیه گل‌کلم پیدا می‌کنند. این حالت زمانی دیده می‌شود که چند زگیل به هم نزدیک شده و به مرور به هم وصل می‌شوند. اگرچه این ظاهر می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما لزوماً به معنی شدیدتر بودن بیماری نیست.

۴. نواحی صاف و پهن با تغییر رنگ خفیف

در بعضی موارد، زگیل تناسلی به شکل یک ناحیه صاف یا کمی برجسته دیده می‌شود که بیشتر شبیه تغییر رنگ یا ضخیم شدن پوست است تا یک برجستگی مشخص. این نواحی ممکن است صورتی، خاکستری یا قهوه‌ای مایل به قرمز باشند و اغلب در قسمت‌های مرطوب یا چین‌دار پوست دیده می‌شوند.

۵. زگیل‌های پایه‌دار یا آویزان

برخی زگیل‌ها به صورت برجستگی‌هایی دیده می‌شوند که با یک قسمت باریک به پوست وصل هستند و کمی حالت آویزان دارند. این نوع زگیل‌ها از نظر ظاهری می‌توانند شبیه زائده‌های پوستی (اسکین‌تگ) باشند و به همین خاطر گاهی با آن‌ها اشتباه گرفته می‌شوند. اغلب نرم هستند و ممکن است به‌تنهایی یا همراه با زگیل‌های دیگر دیده شوند.

۶. تغییر بافت بدون برجستگی واضح

در برخی افراد، زگیل تناسلی اصلاً به شکل برجستگی مشخص دیده نمی‌شود. در این حالت فقط حس می‌کنید بافت پوست آن ناحیه با اطرافش فرق دارد؛ مثلاً کمی ناصاف‌تر یا دانه‌دانه‌تر است. این وضعیت بیشتر در مراحل اولیه دیده می‌شود و اغلب بدون درد، خارش یا سوزش است.

نکته مهم: زگیل‌های تناسلی می‌توانند از چند میلی‌متر تا اندازه‌های بزرگ‌تر متغیر باشند و رنگ آن‌ها بسته به رنگ پوست فرد، از هم‌رنگ پوست تا صورتی، خاکستری، قهوه‌ای یا حتی تیره‌تر متفاوت است. فقط بر اساس ظاهر نمی‌توان با قطعیت تشخیص داد و بسیاری از این شکل‌ها ممکن است با ضایعات پوستی بی‌خطر دیگر اشتباه گرفته شوند. تشخیص نهایی همیشه بر عهده پزشک است.

زگیل تناسلی معمولا در چه نقاطی از بدن ظاهر می‌شوند؟

زگیل تناسلی فقط محدود به یک نقطه مشخص نیست و می‌تواند در بخش‌های مختلف ناحیه تناسلی و اطراف آن ظاهر شود. بعضی از این محل‌ها به‌راحتی دیده می‌شوند، اما بعضی دیگر پنهان‌اند و بدون معاینه پزشکی قابل تشخیص نیستند. به همین خاطر دانستن محل‌های شایع و پنهان، برای ارزیابی اولیه بسیار مهم است.

نواحی رایج زگیل تناسلی در زنان

در زنان، زگیل‌های تناسلی می‌توانند در بخش‌های مختلف دستگاه تناسلی دیده شوند، اما از نظر شیوع اغلب به این ترتیب ظاهر می‌شوند:

1. لابیای بزرگ و کوچک – این شایع‌ترین محل در زنان است. زگیل‌ها اغلب روی چین‌های پوستی یا نواحی مرطوب دیده می‌شوند؛ جاهایی که اصطکاک و رطوبت بیشتر است. ظاهر آن‌ها می‌تواند به شکل برجستگی‌های کوچک، خوشه‌ای یا فقط تغییر در بافت پوست باشد.
2. اطراف دهانه واژن – در این ناحیه ممکن است زگیل‌ها کمتر برجسته باشند و بیشتر به صورت تغییر بافت یا ناهمواری خفیف احساس شوند.
3. داخل واژن و دهانه رحم – این زگیل‌ها قابل مشاهده با چشم نیستند و فقط با معاینه پزشکی و ابزار مخصوص (مثل اسپکولوم) تشخیص داده می‌شوند.

به همین خاطر، اگر علائم مشکوک وجود داشته باشد، شریک جنسی مبتلا باشد یا نتوان محل ضایعه را به‌طور واضح دید، معاینه توسط پزشک اهمیت زیادی دارد.

نواحی رایج زگیل تناسلی در مردان

در مردان، زگیل‌های تناسلی می‌توانند در چند ناحیه مختلف دیده شوند، اما از نظر شیوع اغلب به این ترتیب ظاهر می‌شوند:

1. بدنه آلت تناسلی و سر آلت (گلنس) – این شایع‌ترین محل در مردان است. زگیل‌ها ممکن است به‌صورت برجستگی‌های کوچک، خوشه‌ای یا فقط ناهمواری خفیف روی پوست دیده شوند.
2. اطراف پایه آلت و ناحیه کشاله ران – به‌ویژه در جاهایی که پوست روی پوست قرار می‌گیرد و اصطکاک بیشتر است.
3. کیسه بیضه – در این ناحیه اغلب زگیل‌ها کوچک‌تر و کم‌رنگ‌تر هستند و ممکن است به‌راحتی نادیده گرفته شوند.

در برخی افراد، با وجود ابتلا به ویروس HPV، هیچ زگیل قابل مشاهده‌ای دیده نمی‌شود. به این وضعیت عفونت تحت‌بالینی گفته می‌شود؛ یعنی عفونت وجود دارد اما ضایعه‌ای که با چشم دیده شود، قابل تشخیص نیست.

زگیل‌های مقعدی و دهانی چه شکلی هستند؟

در ناحیه مقعد و دهان هم زگیل تناسلی ممکن است دیده شود، اما از نظر شیوع و محل درگیری اغلب به این ترتیب است:

• اطراف مقعد (پوست اطراف) – شایع‌ترین حالت در این ناحیه. زگیل‌ها ممکن است به شکل برجستگی‌های ریز، خوشه‌ای یا فقط تغییر بافت پوست دیده شوند و گاهی هنگام لمس، ناحیه زبرتر از حالت طبیعی احساس شود.
• داخل کانال مقعد – این زگیل‌ها با نگاه معمولی قابل مشاهده نیستند و اغلب فقط با معاینه پزشکی تشخیص داده می‌شوند. حتی افرادی که سابقه رابطه جنسی مقعدی ندارند هم ممکن است در این ناحیه دچار زگیل شوند.
• دهان و گلو – در مقایسه با ناحیه تناسلی و مقعد، شیوع کمتری دارد و بیشتر در ارتباط با تماس دهانی–تناسلی دیده می‌شود. این زگیل‌ها اغلب به شکل برجستگی‌های کوچک و همرنگ مخاط دهان هستند و اغلب بدون درد باقی می‌مانند.

اگرچه بسیاری از زگیل‌های تناسلی روی پوست قابل مشاهده‌اند، اما بعضی از آن‌ها در نواحی داخلی یا پنهان قرار دارند. دیده نشدن زگیل، لزوماً به معنی نبود عفونت نیست و اگر تردید وجود دارد، معاینه پزشکی مطمئن‌ترین راه بررسی است.

تشخیص زگیل تناسلی از سایر علائم

واقعیت این است که بیشتر زگیل‌های تناسلی بدون درد هستند و بسیاری از افراد اصلاً علامت آزاردهنده‌ای احساس نمی‌کنند. به همین خاطر، نبودِ درد یا خارش به‌تنهایی نمی‌تواند وجود زگیل یا عفونت HPV را رد کند.

در عین حال، در بعضی افراد ممکن است علائم خفیفی دیده شود، از جمله:

• خارش یا سوزش خفیف در ناحیه درگیر، به‌خصوص اگر پوست تحریک شده باشد
• احساس درد یا حساسیت هنگام لمس، راه رفتن یا رابطه جنسی
• قرمزی یا التهاب خفیف اطراف زگیل‌ها
• خونریزی جزئی بعد از اصطکاک، شیو کردن یا رابطه جنسی، به‌ویژه اگر زگیل‌ها برجسته باشند

این علائم اغلب به خود زگیل مربوط نیستند، بلکه بیشتر به دلیل اصطکاک، خراش‌های بسیار ریز پوست (میکروترک‌ها) یا التهاب بافت اطراف ایجاد می‌شوند. در برخی موارد نادر، ممکن است ترشح غیرطبیعی هم دیده شود که لزوماً به معنی زگیل نیست و نیاز به بررسی جداگانه دارد.

نکته مهم: نداشتن هیچ‌کدام از این علائم، به این معنی نیست که همه‌چیز طبیعی است. زگیل‌های تناسلی و حتی عفونت HPV می‌توانند کاملاً بدون علامت باشند و فقط در معاینه یا بررسی پزشکی تشخیص داده شوند. اگر تغییر پوستی مشکوک دیده می‌شود یا تردید وجود دارد، بهترین کار مراجعه به پزشک برای ارزیابی دقیق‌تر است.

زگیل تناسلی در مقایسه با ضایعات مشابه چه شکلی است؟

بسیاری از افرادی که به دنبال ظاهر زگیل تناسلی می‌گردند، در واقع می‌خواهند بفهمند برجستگی یا تغییری که دیده‌اند زگیل هست یا چیز دیگری. چون زگیل تناسلی می‌تواند شبیه ضایعات کاملاً بی‌خطر یا حتی بیماری‌های دیگر باشد، اشتباه در تشخیص بسیار رایج است. جدول زیر به‌صورت خلاصه، مهم‌ترین تفاوت‌ها را نشان می‌دهد.

چک‌لیست سریع: چطور احتمال زگیل بودن را بسنجیم؟

• اگر ضایعه دردناک، سوزناک یا تاولی است و به‌مرور به زخم باز تبدیل می‌شود، این الگو بیشتر شبیه تبخال تناسلی یا التهاب پوستی است تا زگیل تناسلی.
• اگر برجستگی‌ها کاملاً منظم، قرینه و دوطرفه هستند (مثلاً به‌صورت ردیفی و هم‌شکل مثل پاپول مرواریدی آلت یا برخی تغییرات طبیعی واژن)، اغلب بخشی از آناتومی طبیعی بدن محسوب می‌شوند.
• وجود فرورفتگی کوچک و مشخص در مرکز ضایعه (حالت ناف‌مانند) بیشتر به نفع مولوسکوم کونتاژیوزوم است، نه زگیل تناسلی.
• ضایعاتی که بعد از اصلاح مو، تعریق یا اصطکاک پوستی ظاهر می‌شوند و گاهی در مرکز آن‌ها مو دیده می‌شود، اغلب جوش، موی برگشته یا فولیکولیت هستند.
• زگیل‌های تناسلی اغلب به‌آرامی و طی زمان ایجاد می‌شوند و ماندگارند؛ ضایعاتی که ظرف چند روز ظاهر شده و سریع ناپدید می‌شوند یا تغییر شدید می‌کنند، احتمالا زگیل نیستند.

نکته مهم: این مقایسه‌ها برای کاهش اشتباه و اضطراب اولیه است. تشخیص قطعی فقط با معاینه پزشک امکان‌پذیر است، به‌ویژه برای ضایعاتی که ماندگارند، تغییر می‌کنند یا باعث درد و خونریزی می‌شوند.

یک معاینه سریع که همین الان می‌توانید انجام دهید

اگر متوجه تغییر پوستی شده‌اید، طبیعی است که بخواهید سریع‌تر وضعیت را بررسی کنید. یک معاینه ساده و ایمن می‌تواند به شما کمک کند تصویر واضح‌تری داشته باشید، بدون اینکه به پوست آسیب بزنید یا استرس‌تان بیشتر شود. مراحل زیر فقط برای بررسی اولیه هستند و جای معاینه پزشکی را نمی‌گیرند.

مراحل بررسی ایمن در خانه

1. نور مناسب فراهم کنید. نور طبیعی یا چراغ سفید کمک می‌کند جزئیات بهتر دیده شوند.
2. از آینه یا دوربین گوشی استفاده کنید. اگر از گوشی استفاده می‌کنید، نیازی به ذخیره عکس نیست، به‌خصوص اگر از نظر حریم خصوصی راحت نیستید.
3. به اندازه، تعداد و محل ضایعات توجه کنید. مثلاً این‌که یک برجستگی است یا چندتا، خوشه‌ای است یا پراکنده، و دقیقاً در کدام ناحیه قرار دارد.
4. به حس لمس توجه کنید، نه فقط ظاهر. آیا نرم است؟ زبر است؟ درد دارد یا نه؟
5. اگر قرار است به پزشک مراجعه کنید، همین مشاهدات ساده می‌تواند به توضیح دقیق‌تر وضعیت کمک کند.

کارهایی که نباید انجام دهید

• ضایعه را نکنید، نترکانید و دستکاری نکنید. این کار می‌تواند باعث زخم، عفونت یا پخش شدن ضایعه شود.
• از داروها یا محلول‌های زگیل دست و پا برای ناحیه تناسلی استفاده نکنید. این محصولات برای پوست حساس این ناحیه مناسب نیستند و می‌توانند آسیب جدی ایجاد کنند.
• روی ضایعه را شیو نکنید. شیو کردن یا اصلاح می‌تواند پوست را تحریک کرده و احتمال پخش شدن یا التهاب را بالا ببرد.
• اگر مطمئن نیستید، موقتاً رابطه جنسی را متوقف کنید تا وضعیت مشخص شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:

• درد شدید، تب یا احساس بیماری عمومی
• ضایعاتی که به‌سرعت زیاد می‌شوند یا پخش می‌شوند
• خونریزی قابل توجه یا زخم باز
• درد یا ناراحتی شدید هنگام ادرار یا اجابت مزاج

اگر زگیل تناسلی باشد، قدم بعدی چیست؟ (مرور کلی درمان)

به گزارش منابع موثق، ویروس HPV در ۹۰ درصد مواقع طی دو سال بدون ایجاد هیچ مشکلی از بدن پاک می‌شود؛ و تنها در ۱۰ درصد از اوقات تبدیل به زگیل تناسلی می‌شود. خبر خوب این است که برای زگیل‌های تناسلی گزینه‌های درمانی مختلفی وجود دارد و در بیشتر موارد می‌توان آن‌ها را کنترل یا حذف کرد. درمان‌های رایج زگیل تناسلی شامل این موارد هستند:

• درمان‌های موضعی: برخی داروها به شکل کرم یا محلول مستقیماً روی زگیل استفاده می‌شوند. این روش اغلب برای زگیل‌های کوچک روی پوست به‌کار می‌رود و نیاز به پیگیری منظم دارد.
• فریز کردن (کرایوتراپی): در این روش، زگیل با استفاده از سرمای شدید منجمد می‌شود تا به‌تدریج از بین برود. این روش یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها برای زگیل‌های قابل مشاهده روی پوست است.
• سوزاندن یا لیزر: برای زگیل‌های بزرگ‌تر، مقاوم‌تر یا خوشه‌ای ممکن است از روش‌هایی مثل سوزاندن یا لیزر استفاده شود. این تصمیم کاملاً وابسته به نظر پزشک است.
• برداشتن فیزیکی: در بعضی موارد، زگیل به‌صورت مستقیم توسط پزشک برداشته می‌شود، به‌ویژه اگر محدود و مشخص باشد.

نکته مهم درباره عود زگیل‌ها

حتی بعد از درمان موفق، امکان عود زگیل تناسلی وجود دارد. دلیلش این است که درمان‌ها زگیل‌های قابل مشاهده را از بین می‌برند، اما ویروس HPV ممکن است همچنان در بدن باقی بماند. به همین خاطر، پیگیری‌های بعدی و مراجعه دوباره در صورت مشاهده ضایعه جدید اهمیت دارد.

تشخیص پزشکی زگیل تناسلی چگونه انجام می‌شود؟

اگر بعد از بررسی‌های اولیه هنوز تردید وجود داشته باشد، تشخیص زگیل تناسلی اغلب با معاینه بالینی انجام می‌شود. در بسیاری از موارد، پزشک فقط با دیدن ضایعه می‌تواند تشخیص بدهد، اما بسته به شرایط، ممکن است از روش‌های تکمیلی هم استفاده شود.

بسته به محل درگیری، ممکن است معاینه توسط یکی از این متخصصان انجام شود:

• متخصص پوست (در ضایعات پوستی خارجی)
• اورولوژیست (برای مردان)
• متخصص زنان و زایمان (برای زنان)

پزشک به شکل، محل، تعداد و الگوی ضایعات توجه می‌کند و هم‌زمان بیماری‌های مشابه را هم در نظر می‌گیرد.

تست سرکه (Acetic acid test)

در برخی موارد، پزشک محل مشکوک را با محلول رقیق اسید استیک (مشابه سرکه) بررسی می‌کند. بعضی از زگیل‌ها بعد از این کار سفیدتر دیده می‌شوند و واضح‌تر می‌شوند. این تست به‌تنهایی قطعی نیست، اما می‌تواند به تشخیص کمک کند.

کولپوسکوپی یا معاینه با بزرگ‌نمایی

در زنان، اگر ضایعه داخل واژن یا روی دهانه رحم مشکوک باشد، ممکن است از کولپوسکوپی استفاده شود. این روش با بزرگ‌نمایی، تغییرات ظریف مخاط را بهتر نشان می‌دهد و اغلب همراه با معاینه با اسپکولوم انجام می‌شود.

نمونه‌برداری (بیوپسی)

اگر ظاهر ضایعه غیرمعمول باشد، درمان جواب ندهد یا شک به بیماری‌های دیگر وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام دهد. بیوپسی برای رد کردن تشخیص‌های مهم‌تر استفاده می‌شود و در همه افراد لازم نیست.

آزمایش HPV

آزمایش‌های HPV DNA اغلب برای تشخیص زگیل‌های قابل مشاهده استفاده نمی‌شوند. این تست‌ها بیشتر در غربالگری دهانه رحم کاربرد دارند و نبود یا وجود HPV در آزمایش، جای معاینه بالینی را نمی‌گیرد.

نکته مهم: خودتشخیصی یا تکیه صرف به عکس‌های اینترنتی قابل اعتماد نیست. اگر ضایعه‌ای باقی مانده، تغییر می‌کند یا باعث نگرانی شده است، معاینه پزشکی دقیق‌ترین و مطمئن‌ترین راه تشخیص است.

آیا زگیل تناسلی خطرناک است؟ ارتباط HPV با خطر سرطان

زگیل‌های تناسلی اغلب به دلیل انواع کم‌خطر HPV ایجاد می‌شوند؛ به‌ویژه تیپ‌های ۶ و ۱۱. این تیپ‌ها با انواعی که خطر سرطان دارند، متفاوت هستند. به عبارت ساده، زگیل تناسلی به‌خودی‌خود سرطان نیست و مستقیماً به سرطان تبدیل نمی‌شود.

در مقابل، برخی از انواع دیگر HPV (که به آن‌ها انواع پرخطر یا سرطان‌زا گفته می‌شود) می‌توانند در درازمدت خطر ابتلا به سرطان‌هایی مثل سرطان دهانه رحم را افزایش دهند. این انواع اغلب باعث زگیل قابل مشاهده نمی‌شوند و به همین خاطر، غربالگری منظم اهمیت پیدا می‌کند.

برای زنان، انجام منظم غربالگری دهانه رحم (پاپ اسمیر یا تست‌های توصیه‌شده توسط پزشک) حتی در صورت وجود یا نبود زگیل تناسلی، نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام دارد. برنامه و فاصله این غربالگری‌ها باید بر اساس سن و نظر پزشک تعیین شود.

رابطه جنسی و صحبت با شریک جنسی

یکی از سخت‌ترین بخش‌های این موضوع، صحبت کردن با شریک جنسی است. مهم است بدانید HPV بسیار شایع است و در بسیاری از موارد، فرد بدون اینکه بداند به آن مبتلا می‌شود. بنابراین، این موضوع نشانه بی‌اخلاقی یا بی‌مسئولیتی نیست. چند نکته عملی:

• اگر ضایعه مشکوک یا تشخیص زگیل تناسلی وجود دارد، بهتر است تا مشخص شدن وضعیت، رابطه جنسی را متوقف کنید.
• کاندوم می‌تواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت صددرصدی ایجاد نمی‌کند؛ چون ویروس می‌تواند از نواحی پوشیده‌نشده منتقل شود.
• صحبت با شریک جنسی بهتر است صادقانه، بدون سرزنش و در زمان مناسب انجام شود؛ تمرکز گفتگو روی مراقبت و سلامت هر دو نفر باشد.

جمع‌بندی نهایی

ظاهر زگیل تناسلی می‌تواند بسیار متفاوت باشد و به همین خاطر تشخیص آن فقط از روی ظاهر همیشه ساده نیست. بعضی زگیل‌ها خیلی کوچک، صاف و بدون علامت هستند و بعضی واضح‌تر دیده می‌شوند؛ ضمن اینکه نبود زگیل قابل مشاهده هم لزوماً به معنی نبود HPV نیست.

اگر ضایعه‌ای باقی می‌ماند، تغییر می‌کند یا باعث نگرانی شده است، معاینه پزشکی مطمئن‌ترین راه بررسی است. زگیل تناسلی شایع و قابل مدیریت است و با آگاهی درست و پرهیز از خوددرمانی می‌توان آن را با استرس کمتری کنترل کرد.